Tạp chí dạy và học Hóa học
Chuyên trang chia sẻ kinh nghiệm Dạy và học hóa học


Phòng thí nghiệm hóa học

17.09.2010

AN TOÀN HÓA CHẤT TRONG PHÒNG THÍ NGHIỆM


- Đề thi thử Đại học
- Phuơng pháp giải nhanh
- Sách hóa học

1. Hóa chất độc hại
Nhiều hóa chất ảnh hưởng xấu đến cơ thể con người và môi trường. Những hóa chất nguy hại này được chia thành nhiều chủng loại, loại, mức độ nguy hiểm liên quan đến việc sử dụng chúng.
1.1. Hóa chất ăn mòn
Chẳng hạn như axit sunfuric đặc(H2SO4) rơi vào vải, vải giả da, giấy, gỗ… sẽ tạo ra vết cháy đen.


AN TOÀN HÓA CHẤT TRONG PHÒNG THÍ NGHIỆM

Corrosive_01.jpg picture by nguyentam083 Corrosive_02.jpg Corrosive_03.jpg
Corrosive_04.jpg Corrosive_05.jpg

1.2.Hóa chất nguy hiểm (Harmful substances)
Một số hóa chất đe dọa sức khỏe của con người như:
– Hơi iot (I2): có thể gây khó chịu cho mắt và các màng nhầy. Ngoài ra iot tiếp xúc với da có thể gây thương tổn.
– Thuốc tím kali permanganat (KMnO4): có tính oxi hóa cao nên được dùng để sát khuẩn rửa rau (với liều lượng nhất định). Thậm chí bạn có thể ngộc độc thuốc tím nếu không may uống nhầm. Nó khiến bạn nôn ói, loét niêm mạc, thủng dạ dày.
– Nhôm clorua (AlCl3): có thể gây kích ứng cho da, mắt và đường hô hấp.
– Tuyệt đối không được để mũi ngửi trực tiếp hóa chất thể khí, nó sẽ gây nguy hiểm cho đường hô hấp, sức khỏe, thậm chí là tính mạng.

harmful_01.jpg picture by nguyentam083 harmful_02.jpg
harmful_03.jpg harmful_04.jpg

1.3. Hóa chất độc hại (Toxic substances): đều có thể gây tử vong nếu ở một liều lượng nào đó.
Ví dụ:
– Khí clo: cay mũi, cuống họng, mắt, chảy nước mắt, ho, khó thở, buồn nôn, ói mửa.
– Khí cacbon monooxit: làm giảm oxi trong máu gây tổn thương hệ thần kinh. (Có trong khí lò than, khí sinh ra khi chạy máy phát điện).
– Khí lưu huỳnh đioxit: gây viêm phổi, mắt,da.
– Metanol (methanol): đau đầu, buồn nôn, khó thở, chóng mặt, co giật, ảnh hưởng hệ thần kinh trung ương.(làm rượu giả, người ta hay pha hóa chất này với nước để bán).
Tuyệt đối không dùng mũi ngửi trực tiếp các hóa chất này.

Toxic_01.jpg picture by nguyentam083 Toxic_02.jpg Toxic_03.jpg
Toxic_04.jpg Toxic_05.jpg

1.4. Chất nổ
Là các hợp chất có khả năng tạo thành một thể tích khí lớn (gấp 15.000 lần thể tích ban đầum, phát ra nhiệt độ cao (3000 – 4000oC), á suất rất cao, trong thời gian rất ngắn (1/10000 giây).Chúng tạo ra một vụ nổ lớn, gây chấn động mạnh.
Một loại chất nổ phổ biến, thường hay sử dụng làm thuốc nổ phá núi là nitro glyxerin. Người ta nhận thấy rằng một số nhóm –NO2, -NO3. N2 có trong phân tử tạo nên trạng thái căng bên trong. Nếu nung nóng lên có thể tạo ra sự đứt gãy đột ngột các phân tử và sự nổ dây chuyền.

Explosive_01.jpg picture by nguyentam083

1.5. Các chất dễ cháy
Là các chất khí, chất lỏng và chất rắn sẽ bắt cháy và tiếp tục cháy trong không khí nếu tiếp xúc với một nguồn lửa.
Ví dụ:
– Chất khí như: khí metan, propan, butan (thành phần khí thiên nhiên và dầu mỏ) rất dễ cháy.
– Chất lỏng ví dụ rượu, hexan (hexan là thành phần của xăng).
– Chất rắn vi dụ Natri (natri cực kỳ dễ cháy, chỉ cần tiếp xúc với nước, chúng sẽ cháy mãnh liệt, nguy hiểm do đó phải bảo quản trong nước).

Flammable_01.jpg picture by nguyentam083 Flammable_02.jpg Flammable_03.jpg
Flammable_04.jpg Flammable_05.jpg

1.6. Các chất gây nguy hiểm cho môi trường
Hóa chất ảnh hưởng không khí như khí thải, nước thải. Các chất thải công nghiệp, khí thải xe cơ giới chứa các oxit của nitơ và lưu huỳnh gây ra mưa axit, gây ngộ độc cho sinh vật ở ao, hồ và ảnh hưởng đến đất. Phân bón hóa học và các chất dinh dưỡng bón cây nếu lạm dụng sẽ phát sinh tảo độc có hại cho động thực vật và con người.
Thuốc trừ sâu có thành phần DDT qua nước và thực phẩm xâm nhập vào cơ thể con người, phá hủy nội tiết tố giới tính của con người, gây ra các bệnh về thần kinh, ảnh hưởng tới chức năng gan. Chính vì vậy, năm 1974, toàn thế giới hoàn toàn ngừng sản xuất DDT.

dangerous-for-environment_01.jpg picture by nguyentam083 dangerous-for-environment_02.jpg
dangerous-for-environment_03.jpg picture by nguyentam083 dangerous-for-environment_04.jpg

2. Biểu tượng các chất độc hạisymbol_01_01.jpg picture by nguyentam083 symbol_01_02.jpg symbol_01_03.jpg
symbol_01_04.jpg symbol_01_05.jpg symbol_01_06.jpg

3. Vật dụng bảo hộ cá nhân và thiết bị bảo hộ
Ngay cả một nhà hóa học khéo léo và có kinh nghiệm đến đâu thì khi gặp tình huống bất ngờ có thể đưa anh ta đến nguy hiểm. Đó là lý do tại sao tất cả tiến hành thí nghiệm trong phòng thí nghiệm nên có ý thức tự bảo vệ mình chống lại các nguy hiểm có liên quan đến việc thí nghiệm với các chất độc hại.
3.1. Vật dụng bảo hộ cá nhân
Áo blu, mắt kiếng (dành riêng cho phòng thí nghiệm), bao tay (chú ý trước khi sử dụng phải xem bao tay có bị thủng không).

ao-blue.jpg picture by nguyentam083 mat_kieng.jpg picture by nguyentam083
bao_tay.jpg picture by nguyentam083 bao_tay_02.jpg

3.2. Các thiết bị bảo vệ phòng thí nghiệm
Khi làm việc với các thí nghiệm sinh ra khí độc, cần phải làm việc trong tủ hốt (là môt tủ kính có bộ phận hút gió. Các khí độc sẽ theo ống dẫn ra ngoài.equipment-_01.jpg picture by nguyentam083equipment-_02.jpgequipment-_03.jpgequipment-_04.jpg
equipment-_05.jpgequipment-_06.jpgequipment-_07.jpgequipment-_08.jpg
Xem phim
Theo Nguyễn Tâm

Thử kiểm tra một chút nhé, em hãy chọn những hình ảnh nào thể hiện vật dụng bảo hộ được sử dụng trong phòng thí nghiệm.

equipment-_09_01.jpg picture by nguyentam083 equipment-_09_03.jpg equipment-_09_05.jpg
equipment-_09_07.jpg equipment-_09_12.jpg equipment-_09_13.jpg
equipment-_09_14.jpg equipment-_09_15.jpg

4. Tiến hành thí nghiệm an toàn
Để giảm thiểu nguy cơ liên quan đến làm thí nghiệm không an toàn cũng như thiệt hại về sức khỏe, cần tuân thủ các quy tắc an toàn phòng thí nghiệm.
4.1. Thí nghiệm an toàn
– Phải hết sức cẩn thận để thí nghiệm thành công, tránh tai nạn, gây độc cho bản thân và những người xung quanh.
– Tuân thủ chỉ dẫn của tài liệu và của cán bộ phụ trách phòng thí nghiệm.
– Không tự ý làm các thí nghiệm ngoài nội dung bài học.
– Không đi lại lộn xộn, nói chuyện ồn ào.
– Khi có tai nạn xảy ra phải báo với giáo viên hướng dẫn ngay lập tức.*  Pha loãng axit
Không được làm thao tác đổ nước vào axit vì axit háo nước, tỏa nhiệt mạnh làm nước sôi mãnh liệt, bắn ra ngoài kèm theo axit rất nguy hiểm.
Trái lại, nếu cho axit H2SO4 đậm đặc từ từ vào nước thì tình hình sẽ khác. Axitnặng hơn nước, nó sẽ chìm xuống đáy nước, sau đó phân bố từ từ trong toàn dung dịch. Như vậy, nhiệt lượng giải phóng ra được phân bố đều trong dung dịch, nhiệt độ dung dịch sẽ tăng lên từ từ không làm cho nước sôi lên một cách quá nhanh.
Khi vô ý để axit dây vào quần áo hoặc vào da, phải nhanh chóng được rửa bằng một lượng nước lớn. Nếu nước quá ít, lượng nhiệt lớn giải phóng ra không được tán phát đi sẽ làm bỏng da hoặc cháy quần áo.

Diluting_01.jpg picture by nguyentam083Diluting_02.jpgDiluting_03.jpg
Diluting_04.jpgDiluting_05.jpgDiluting_06.jpg
Diluting_07.jpgDiluting_08.jpg
Xem phim

4.2. Phải giữ hóa chất, dụng cụ không được để hư hỏng
- Có ý thức gìn giữ dụng dụ, tiết kiệm hóa chất mà mình sử dung.
– Lấy hóa chất đúng lượng đã ghi trong tài liệu, mỗi hóa chất phải có muỗng hoặc ống hút riêng.
– Sau khi lấy xong để lọ đúng vị trí cũ.
– Không để hóa chất dây, bắn vào người khác.
– Hóa chất rơi đổ ra ngoài phải dọn ngay.
– Đổ các chất thải đúng nơi qua định.
4.3. Đối với thí nghiệm có chất độc phải hết sức chú ý
- Lấy thật đúng lượng hóa chất theo hướng dẫn.
– Điều chế vừa đủ dùng thì ngưng ngay.
– Thiết bị thí nghiệm phải an toàn, nút và các ống dẫn khí phải kín, không để rò rỉ khí độc ra ngoài.
– Khi cần thiết phải thực hiện trong tủ hốt.
– Hủy chất độc ngay sau khi xong thí nghiệm.

Principle_01.jpg picture by nguyentam083Principle_02.jpgPrinciple_03.jpg
Principle_04.jpg picture by nguyentam083Principle_05.jpgPrinciple_06.jpgPrinciple_07.jpgPrinciple_08.jpg

Cần chú ý các biểu tượng độc hại trên nhãn, dụng cụ phải sạch và đặc biệt là không nếm trực tiếp hóa chất hoặc ăn uống trong phòng thí nghiệm.
4.4. Thử tài:
Hãy quan sát các hình ảnh và xem phim tạo đồng II hidroxit Cu(OH)2 bằng cách thêm 2 ml dung dịch đồng II sunfat CuSO4 vào 5 ml dung dịch natri hidroxit NaOH. Cách làm nào chính xác?
Cách 1:

CuSO4_NaOH_01.jpg picture by nguyentam083CuSO4_NaOH_02.jpgCuSO4_NaOH_03.jpg
CuSO4_NaOH_04.jpgCuSO4_NaOH_05.jpg
Xem phim

Cách 2

CuSO4_NaOH_06.jpgCuSO4_NaOH_07.jpgCuSO4_NaOH_08.jpg
CuSO4_NaOH_09.jpgCuSO4_NaOH_10.jpg
Xem phim

Cách 3

CuSO4_NaOH_11.jpgCuSO4_NaOH_12.jpgCuSO4_NaOH_13.jpg
Xem phim

5. Thiết bị điện trong phòng thí nghiệm
Trong phòng thí nghiệm, các nhà hóa học thường làm việc với các thiết bị điện như bếp đun sôi, lò khuấy…

Electrical_01.jpg picture by nguyentam083Electrical_02.jpgElectrical_03.jpg picture by nguyentam083Electrical_04.jpgElectrical_05.jpgElectrical_06.jpg
Electrical_07.jpgElectrical_08.jpgElectrical_09.jpg
Xem phim

6. Cấp cứu khẩn cấp
Khi làm việc với hóa chất luôn tiềm tàng sự nguy hiểm của chấn thương. Người phụ trách phòng phải luôn được thông báo để có sự hỗ trợ kịp thời.
6.1. Bị đứt tay
Do thường xuyên làm việc với dụng cụ thủy tinh nên không tránh khỏi sơ ý rơi, những mảnh vỡ gây đứt tay. Ngay lập tức vết thương phải được rửa sạch bởi nước oxi già hoặc cồn 900, sau đó dùng băng cá nhân băng lại.

cuts_01.jpg picture by nguyentam083cuts_02.jpgcuts_03.jpg
cuts_04.jpgcuts_05.jpgcuts_06.jpg
cuts_07.jpg
Xem phim

6.2. Bị phỏng
Khi vô tình chạm phải ống nghiệm đang nung nóng, phải hạ nhiệt độ xuống ngay lập tức bằng cách đưa ngay ngón tay bị phỏng vào nước.

burn_01.jpg picture by nguyentam083 burn_02.jpg
burn_03.jpg burn_04.jpg
Xem phim

6.3. Bị cháy
Làm thí nghiệm có phát sinh ngọn lửa cần chú ý tắt ngay đèn cồn, di chuyển các vật có nguy cơ bắt cháy, nhất là hóa chất dễ cháy ra xa. Sau đó dùng vải dày trùm qua ngọn lửa nhằm cách ly chất cháy với oxi. Tuyệt đối phải giữ bình tĩnh khi sựu việc xảy ra để ứng phó kịp thời.

fire_01.jpg picture by nguyentam083fire_02.jpgfire_03.jpg
fire_04.jpgfire_05.jpg

Ngay cả tay áo vô tình bị cháy, tuyệt đối không được hốt hoảng mà vung tay làm ngã đổ các vật dụng khác, chỉ cần lấy một tấm vải dày trùm vào chỗ bị cháy là ổn. Còn nếu đám cháy bùng phát dữ dội trong phòng, người làm thí nghiệm phải chạy khỏi phòng và nhờ lực lượng khác hỗ trợ dập tắt đám cháy.

fire_06.jpgfire_07.jpgfire_08.jpg
fire_09.jpgfire_10.jpg
Xem phim

Nguyễn Tâm






One Comment


  1. Fine ideas, thanks to the creator. It truly is incomprehensible to me now, but in common, the success and value is mind-boggling. Appreciate it and good luck!



Gửi phản hồi

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>